W dniach 19–25 września 2026 r. odbył się XXII Lubelski Festiwal Nauki pod hasłem „Ciekawość vis vitalis nauki”. Tegoroczna edycja była dla Instytutu Agrofizyki im. Bohdana Dobrzańskiego PAN szczególna – po raz pierwszy uczestniczyliśmy w Festiwalu jako jeden z jego Organizatorów.
Instytut jest związany z Lubelskim Festiwalem Nauki od jego początków. W 2004 r., za kadencji ówczesnego dyrektora Instytutu prof. Ryszarda Walczaka, IA PAN znalazł się w gronie sygnatariuszy deklaracji powołującej Lubelski Festiwal Nauki. W 2026 r. nasze zaangażowanie zyskało nowy wymiar – Instytut dołączył do grona Organizatorów LFN.
Od uroczystej inauguracji do Lubelskiego Pikniku Naukowego
Festiwal rozpoczął się 19 września uroczystą inauguracją w Akademickim Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka. Wykład inauguracyjny wygłosił dr Kenneth Skeldon z University of Glasgow, prezes European Science Engagement Association, a wydarzenie zwieńczył koncert Big Bandu UMCS.
Dzień później nauka przeniosła się na Plac Litewski, gdzie odbył się Lubelski Piknik Naukowy. W oficjalnym otwarciu uczestniczyli przedstawiciele władz instytucji tworzących Festiwal, a Instytut Agrofizyki PAN reprezentował prof. dr hab. Cezary Sławiński, czł. koresp. PAN, Dyrektor Instytutu.
Na stoisku nr 6 IA PAN nasi naukowcy przez cały dzień spotykali się z uczestnikami i prezentowali dwa projekty popularnonaukowe:
- 🌱 „Holobiont roślinny, mikrobiom glebowy, microgreens – co to takiego?”
Autorzy/prowadzący: prof. dr hab. Magdalena Frąc, czł. koresp. PAN, mgr Daria Barańska, dr hab. Karolina Oszust, prof. IA PAN, dr Agata Gryta, mgr Agnieszka Lenga, dr Michał Pylak.
Podczas Lubelskiego Pikniku Naukowego uczestnicy poznawali mikroorganizmy związane z glebą i roślinami, oglądali hodowle bakterii, drożdży i pleśni oraz dowiadywali się, czym są mikrobiom i holobiont roślinny. Pokaz przybliżał również temat microgreens i znaczenie mikroorganizmów dla funkcjonowania roślin oraz agroekosystemów.🔬 „Co kryje się w glebie?”
Autorzy/prowadzący: dr hab. Katarzyna Szewczuk-Karpisz, prof. IA PAN, dr Katarzyna Grygorczuk-Płaneta, mgr inż. Monika Kaczor.
Pokaz podczas Lubelskiego Pikniku Naukowego pozwalał spojrzeć na glebę jako na złożony i pełen życia ekosystem. Poprzez doświadczenia i obserwacje uczestnicy poznawali jej właściwości oraz znaczenie dla roślin, organizmów glebowych i całego środowiska.
Uczestnicy mogli poznać niewidoczny gołym okiem świat mikroorganizmów, dowiedzieć się, czym są mikrobiom glebowy i holobiont roślinny, a także przekonać się, jak złożonym i pełnym życia ekosystemem jest gleba. W promocję
Ważnym punktem programu było także wystąpienie na Scenie Głównej. Prof. dr hab. Magdalena Frąc, czł. koresp. PAN wygłosiła wykład „Niewidzialny świat gleby – jak mikrobiom inspiruje poszukiwanie życia we Wszechświecie?”, łącząc wiedzę o mikrobiomie i funkcjonowaniu ziemskich ekosystemów z pytaniami dotyczącymi możliwości istnienia życia poza Ziemią.
Pięć dni pokazów w Instytucie
Od 21 do 25 września festiwalowe wydarzenia odbywały się również w siedzibie IA PAN. Każdego dnia gościliśmy dzieci i młodzież, dla których przygotowano zajęcia oparte przede wszystkim na samodzielnym eksperymentowaniu, obserwacji i bezpośrednim kontakcie z nauką.
W programie znalazły się:
🌍 „Odkryj świat ukryty pod stopami!”
Autorzy/prowadzący: dr Katarzyna Grygorczuk-Płaneta, mgr inż. Monika Kaczor.
Zajęcia pozwalały uczestnikom odkrywać świat gleby, którego na co dzień często nie zauważamy. Dzięki doświadczeniom mogli poznawać jej właściwości i strukturę oraz przekonać się, jak ważną rolę odgrywa gleba w funkcjonowaniu ekosystemów.
🦠 „Mikroświat glonów”
Autorzy/prowadzący: dr hab. Izabela Krzemińska, prof. IA PAN, mgr Magdalena Kusiak.
Uczestnicy obserwowali różne gatunki mikroalg pod mikroskopem, sprawdzali, w jaki sposób warunki środowiskowe wpływają na ich wzrost, a także poznawali zasady funkcjonowania fotobioreaktora. Warsztat pokazywał, jak bogaty i różnorodny jest świat organizmów niewidocznych gołym okiem.
🍎 „Owocowy zawrót głowy: dlaczego każda roślina jest inna?”
Autorzy/prowadzący: dr Vadym Chibrikov, dr hab. Justyna Cybulska, prof. IA PAN.
Podczas zajęć dzieci poznawały różnorodność owoców i warzyw oraz odkrywały, dlaczego poszczególne rośliny różnią się między sobą. Obserwacje i doświadczenia pozwalały spojrzeć na dobrze znane produkty z naukowej perspektywy i lepiej poznać ich właściwości.
🛰️ „Kosmiczna Misja Badawcza: Bioróżnorodność Ziemi z perspektywy satelity”
Autorzy/prowadzący: dr Anna Siedliska, dr Marcin Mazurek.
Najmłodsi uczestnicy wcielali się w badaczy obserwujących Ziemię z kosmosu. Analizowali uproszczone obrazy satelitarne, rozpoznawali lasy, rzeki, jeziora, pola i miasta oraz dowiadywali się, jak satelity pomagają śledzić zmiany zachodzące w środowisku. Elementem zajęć było również samodzielne wykonanie prostego modelu satelity.
🎥🌱 „Gleba w obiektywie szybkiej kamery – jak dbać o życie pod naszymi stopami?”
Autorzy/prowadzący: dr Agata Sochan, dr hab. Magdalena Ryżak, prof. IA PAN, dr inż. Katarzyna Jaromin-Gleń.
Podczas zajęć uczestnicy wykorzystywali szybką kamerę, aby przyjrzeć się procesom zachodzącym tak szybko, że trudno zaobserwować je gołym okiem. Eksperymenty związane z glebą i wodą stały się punktem wyjścia do rozmowy o erozji, właściwościach gleby oraz potrzebie ochrony tego niezwykle cennego zasobu.
📱 „FibreApp – przestrzeń pełna zdrowych i świeżych wyborów”
Autorzy/prowadzący: dr Vadym Chibrikov, dr hab. Justyna Cybulska, prof. IA PAN.
Uczestnicy poznawali błonnik, pektyny i celulozę występujące w owocach i warzywach oraz ich znaczenie. Prezentowano również opracowaną w IA PAN aplikację FibreApp, która udostępnia informacje o zawartości tych składników w różnych owocach i warzywach, tworząc przystępną bazę wiedzy opartą na wynikach badań naukowych. Dodatkową funkcjonalnością aplikacji jest możliwość rozpoznania wybranego owocu lub warzywa za pomocą kamery.
🔎 „Ziarna pod lupą – fascynujący świat materiałów sypkich”
Autorzy/prowadzący: dr hab. Joanna Wiącek, prof. IA PAN, Dariusz Wiącek.
Uczestnicy przyglądali się niezwykłym właściwościom ziaren i materiałów sypkich. Poprzez doświadczenia mogli przekonać się, że materiały spotykane na co dzień zachowują się w bardzo ciekawy sposób, a ich badanie jest jednym z obszarów zainteresowania agrofizyki.
🌱 „Gleba w akcji – eksperymenty dla młodych inżynierów życia”
Autorzy/prowadzący: dr Katarzyna Grygorczuk-Płaneta, mgr inż. Monika Kaczor.
Interaktywne doświadczenia pozwalały młodym uczestnikom samodzielnie badać właściwości gleby i lepiej zrozumieć procesy zachodzące w środowisku glebowym. Zajęcia łączyły naukę z praktycznym eksperymentowaniem i zachęcały do uważniejszego spojrzenia na to, co znajduje się pod naszymi stopami.
⚡ „Elektroliza i prąd – naukowa magia w twoich rękach”
Autorzy/prowadzący: dr inż. Katarzyna Jaromin-Gleń, dr Anna Siedliska.
Podczas pokazu uczestnicy poprzez doświadczenia poznawali zjawiska związane z przepływem prądu i elektrolizą. Zajęcia pokazywały, że zjawiska fizyczne i chemiczne, które mogą wydawać się skomplikowane, można poznawać poprzez samodzielne eksperymentowanie.
Nauka realizowana w ramach projektów
Pokazy podczas Lubelskiego Pikniku Naukowego oraz 5 pierwszych pokazów w Instytucie realizowane były w ramach projektu „Kampania edukacyjno-informacyjna o bioróżnorodności realizowana przez Instytut Agrofizyki PAN w Lublinie (Akronim: Kampania Bioróżnorodność)”, dofinansowanego z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej 2021–2027.
Festiwal był również okazją do popularyzacji rezultatów innych przedsięwzięć naukowych Instytutu. Prezentowane podczas pokazu dotyczącego holobiontu zagadnienia nawiązywały m.in. do projektu „Holobiont roślinny i mikrobiom glebowy szansą dla zrównoważonej produkcji i zdrowia agroekosystemów”, realizowanego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”, a także do badań prowadzonych w projektach NCN i Horyzont Europa.
Z kolei aplikacja FibreApp została opracowana w ramach projektu „Badania i upowszechnianie wiedzy o zawartości pektyn, celulozy i błonnika w owocach i warzywach”, również realizowanego w programie „Nauka dla Społeczeństwa II”.
Statuetka Popularyzatora Nauki dla dr Anny Siedliskiej
Festiwal zakończył się 25 września uroczystą galą w Akademickim Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka. Podczas wydarzenia podsumowano siedem festiwalowych dni, a jednym z najważniejszych punktów wieczoru było wręczenie Statuetek Popularyzatora Nauki Lubelskiego Festiwalu Nauki.
W tym roku wręczono dziewięć statuetek osobom i zespołom reprezentującym dziewięć instytucji współtworzących XXII LFN. W gronie wyróżnionych znalazła się dr Anna Siedliska z Instytutu Agrofizyki PAN.
Dr Anna Siedliska od lat angażuje się w popularyzację nauki i edukację dzieci oraz młodzieży, łącząc doświadczenie naukowca i nauczyciela. Przygotowuje warsztaty, pokazy i autorskie pomoce edukacyjne, a podczas tegorocznego LFN była zaangażowana m.in. w realizację „Kosmicznej Misji Badawczej: Bioróżnorodność Ziemi z perspektywy satelity”. Serdecznie gratulujemy wyróżnienia!
Podczas gali nastąpiło również symboliczne przekazanie historycznej Statuetki Lubelskiego Festiwalu Nauki Uniwersytetowi Przyrodniczemu w Lublinie, który w 2027 r. będzie uczelnią wiodącą XXIII Lubelskiego Festiwalu Nauki.
Dziękujemy za wspólny tydzień z nauką!
XXII Lubelski Festiwal Nauki był dla IA PAN tygodniem intensywnych spotkań z uczestnikami, eksperymentów, rozmów i wspólnego odkrywania nauki. Dziękujemy wszystkim pracownikom Instytutu zaangażowanym w przygotowanie i prowadzenie projektów, wolontariuszom za wsparcie, a przede wszystkim uczestnikom – za obecność, pytania, ciekawość i entuzjazm.
Tegoroczny Festiwal dobiegł końca, ale popularyzacja nauki trwa dalej. Do zobaczenia podczas kolejnych wydarzeń Instytutu Agrofizyki PAN oraz XXIII Lubelskiego Festiwalu Nauki!
Główny Organizator otrzymał dofinansowanie na realizację XXII Lubelskiego Festiwalu Nauki ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III.
FOTOGALERIA
